Voor het tijdschrift InZicht, februari nummer 2017, met als thema 'het open geheim'

Vier mannen raakten in discussie. Ieder van hen zei:“Hoe kan je de leegte als hoofd hebben, het leven als ruggengraat en de dood als staart? Wie het weet zal mijn vriend zijn!” Hierna keken ze elkaar aan, zagen dat ze het eens waren, barstten in lachen uit en werden vrienden. (Chuang Tzu)

Sherlock Holmes kent dit mysterieuze geheim ook. Als hij met Watson een kamer betreedt om een belangrijk bewijs te zoeken mompelt hij binnensmonds “De beste plaats om iets te verstoppen is waar iedereen het kan zien.”

Illusionisten doen er hun voordeel mee. Zij zijn ware meesters in de afleiding, en zelfs in die mate dat de beroemde Harry Houdini begin 19e eeuw een echte olifant één, twee, drie liet verdwijnen op het toneel. De truc ging met hem mee het graf in maar werd later gereconstrueerd: wat rook, snelheid, spiegels en kooi met onzichtbaar open achterdoek waren de kunstgreep.

Maar de grootste illusionist is mijn eigen mind. Ik zit achter mijn computer en open op een achteloos moment een langs flitsende Facebook notificatie. Een uur later, na talloze filmpjes, grappen en meningen, vind ik mezelf verdwaasd terug. Het lijkt wel alsof de hele wereld samenzweert om het geheim te bewaken, en dat doet het ook!

Laat ik er niet langer omheen draaien – want dat is nu letterlijk het geval met dit geheim der geheimen. Gewoonlijk worden geheimen verborgen voor een ander, maar het eigenaardige is: dit geheim heb ik verscholen voor mezelf!

Ooit was het een vanzelfsprekend gegeven: de openheid waarin ik baadde als baby. Maar naarmate de wereld meer greep op me kreeg trok het zich achter gesloten deuren terug. In mijn jeugd kwam het nog af en toe boven in de momenten dat ik me onbespied waande: wanneer ik me vrijelijk overgaf aan mijn spel en fantasie en ik net zo makkelijk een vliegtuig, een draak of een meisje kon zijn. Maar toen ik eenmaal een serieus lid van de samenleving was geworden, een verantwoordelijke volwassene, werd deze openheid ontoegankelijk, zelfs angstaanjagend, voor me. Ik geloofde dat ik niet meer was dan dit lichaam.

Want mijn diepste geheim is dat ik hier in mijn kern niet Karin ben, die vrouw van 1.78 lang die plezier én pijn beleeft aan haar leven. Hier in mijn centrum ben ik de spil van het universum, de onmetelijkheid zelve. Hier zijn alle eigenschappen die aan het Goddelijke toegeschreven worden de mijne: ik ben grenzeloos, tijdloos, vormeloos, smetteloos en accepteer en omarm alles wat aan Mij en ín Mij verschijnt. Dit openlijk te erkennen zou me een paar eeuwen geleden de kop hebben gekost, en misschien nu nog wel in bepaalde kringen. Geen wonder dat ik het liever ontken.

Maar de waarheid is simpel. Als ik mijn aandacht 180° draai en in plaats van naar buiten naar binnen kijk, kan ik het niet missen. Als ik mijn ogen sluit en de donkerte hier verken, kan ik geen grens ontdekken aan mijn gewaarzijn; noch kan ik een kleur of vorm vinden. Wanneer ik me van deze openheid hier bewust word zie ik dat alle lichaamssensaties, gevoelens en gedachten zich erin afspelen. Het probleem is echter dat mijn aandacht hier maar zelden is: al mijn zintuigen zijn immers naar buiten gericht. Zodra ik mijn ogen open doe laat ik me snel weer afleiden door de draaimolen van kakelbonte verschijnselen, en binnen no-time geloof ik zelf weer een vorm onder de vormen te zijn. Toch hoef ik maar terug te gaan naar de openheid hier in mijn centrum en ik zie dat ook de kleuren en vormen erin verschijnen. Het lijkt wel alsof dit lichaam gemaakt is om de realiteit te vergeten, misschien wel om daarna de vreugde te ervaren deze opnieuw terug te vinden.

De Katha Upanishad zegt, 'God maakt zichzelf niet openlijk bekend; Hij is iedereen's geheim.' Door mijn geheime waarheid zelf te zien, elk moment weer, ken ik iedereen's geheim, ongeacht of ze het zelf weten of niet. Ja, ook Trump is de tijdloze onmetelijkheid en als dat is hij smetteloos.

Dus als je me werkelijk vraagt wie ik ben? 'Als niemand kijkt, verzwelg ik wolken en woestijnen, en kauw op bergen wetend dat het malse botjes zijn. Als niemand kijkt en ik God wil kussen, dan breng ik alleen - mijn eigen hand naar mijn mond.' (Hafiz)

Gepubliceerd in InZicht September 2016

Deze vreemde wonderbaarlijke wereld, hoe hou ik van haar en hoe laat ze me lijden. De kersenboom gehuld in haar kleed van witte bloesem, de kat met alle vier poten uitgestrekt in opperste relaxatie en een weerloos nog levend jong vogeltje in de tuin, de helft van de hoofdhuid weggepikt door een hongerige ekster. Schoonheid, tevredenheid, afschuw en pijn, ze stromen allemaal springlevend door me heen. Kan ik mezelf wijsmaken dat dit geen realiteit is maar een illusie?

Om dit te geloven moet ik mijn zintuigen, gevoelens en gedachten ontkennen. Misschien zou het mijn leven dragelijker maken maar het zou het ook ontdoen van de jus, van de passie voor dit grote levensavontuur. Want, al zeg ik dit niet altijd van harte, het is een voorrecht om een leven en tijd te hebben.

Waar komt dat idee van tegenstelling tussen realiteit en illusie vandaan? Nergens om me heen zie ik een muur die ze in compartimenten van elkaar scheidt. De ervaring van dit wat nu is speelt zich in volmaakte eenheid af, ongeacht de inhoud van wat dit moment presenteert. Wat voor mij mist in de schijnbare tegenstelling is de plaatsing. Waar is die plek waar realiteit en illusie samenvallen en de paradox is opgelost? Om die te vinden traceer ik de wereld terug tot haar oorsprong. En om een antwoord te vinden waarvoor ik 100% garant kan staan moet ik het persoonlijk kunnen testen elk moment weer. Hier is mijn experiment:

Ik wijs naar de luie kat en zie daar vorm, kleur, begin en einde. Dan draai ik mijn vinger 180 ° om en wijs naar de plek hier vanwaaruit dat waargenomen wordt. Hier zie ik eigenlijk niets, zeker niets wat met kleur, vorm of begrenzing te maken heeft. Daar is alles benoembaar, hier valt het labelen stil. Is daar en hier van elkaar te scheiden? Nee, naar mijn observatie valt het naadloos samen. Kan ik één van de twee realiteit noemen en de ander illusionair? Ik zie geen verschil. Ik zie wel dat alles daar in voortdurende beweging is en niet permanent, maar dat maakt het niet minder echt in het moment.

Het woord illusie, in sommige tradities gebruikt om de steeds veranderende wereld aan te duiden, snijdt voor mij geen hout. Liever verwoord ik het zo: dit hier is pure capaciteit voor alles daar. Dan begrijp ik Ramana Maharshi als hij zegt, “Een gerealiseerd iemand huilt met de huilenden, lacht met de lachenden, speelt met de spelers, zingt met de zangers, en geeft het lied tijd – wat heeft hij te verliezen?”

Niets, want oorsprong en manifestatie vallen samen in de ene ervaring die nu is. Sterker nog: het is een wonder dat de schepping er überhaupt is. Ze bestaat dankzij het feit dat ik er ben als bewustzijn en capaciteit ben voor haar: zonder mij geen universum. Geen persoonlijk bewustzijn, maar universeel bewustzijn, immers hier in de binnenste kern is er niets van mij over.

“De schepping is een eerbetoon aan ons” zei Rabia, een Sufi meesteres. In al haar schoonheid en verschrikking welt het in Mij op, als een levend kunstwerk. Wat anders kan ik zeggen dan “Wauw” met Hafiz:

“Waar komt de ware poëzie vandaan? Van verliefde zuchten in het vochtig donker, vrijend met spirit of vorm. Waar woont poëzie? In het oog dat zegt, ”Wauw!” In de overstelpende pracht die elk gezond verstand kent als het zich realiseert – onze levensdans duurt maar een paar magische minuten. In het hart dat zegt, dat uitschreeuwt, “Ik ben zo donders levend!”
Karin Visser Aug 2016

Achter mijn huis staat eenopenbaar bankje dat uitkijkt over een meertje. Vanuit mijn woonkamerraam kan ik het zien. Haast niemand gaat op dat bankje zittenalhoewel er een wandelpad vlak langsheen loopt.

Het bankje was deuiteindelijke reden waarom ik viel voor dit huis. Het is een magischeplek. Het uitzicht is er nooit hetzelfde: afhankelijk van het weer ishet water spiegelglad en reflecteert het kleinste sprietje, of degolven zijn zo donker en wild dat ze over de bank heen spatten. 'sAvonds gaat de zon onder boven het meer en kleurt niet alleen delucht maar ook het water. En op een onbewolkte nacht is de hemelbezaait met sterren en voel ik mijn nietigheid als mens in hetuitgestrekte universum.

Vanochtend wandelde ik metgebogen hoofd diep in gedachten over het pad langs het meer. Toen ikterug kwam verscheen het bankje in mijn zichtveld als een oudevriend. Het fluisterde “Kom eventjes hier zitten lieverd. Kijk! Kanje werkelijk Zien?” Opnieuw ontwaakte ik tot de feiten: ik ben dezeleegte, bezet door niemand. Ik ben ook dit fantastische uitzicht, vanmijn voeten in het gras tot het riet aan de waterkant, het meer en deimmense lucht erboven. Zachtjes kabbelt het water. Een schare vogelsvliegt over. In de verte roept een meerhoentje. Mijn gedachtenstemmen onmiddellijk in.

Previous Next

"Bereik de Bron en over de rest hoef je je niet te bekommeren.'" (Yang Shan Hui Shi)

Decennia geleden, in een moeilijke periode, zocht ik een uitweg uit de kluwen van pijnlijke emoties waarin ik verstrikt was. Zo begon mijn spirituele zoektocht. In therapie leerde ik dat gedeeld leed half leed is. Bij mijn leraar leerde ik me te openen in het moment en ervoer de Stilte of Leegte. En later, bij God's gratie, versmolt het 'ik' een aantal keren met het universum: ik was het licht van de kosmos zelf. Natuurlijk dacht ik dat deze piekervaringen de kroon op mijn zoektocht waren en dat het de bedoeling was dat ik dit permanent zou voelen.

Toen kwam de nacht. Eerlijk moest ik mijzelf bekennen dat ik even weinig wist als aan het begin van de reis en dat ik er niet beter op was geworden ondanks alles wat ik had geleerd. De poten werden onder mijn spirituele stoel vandaan geslagen. De jarenlange investeringen van tijd, geld, bloed, zweet en tranen hadden tot niets geleid. Ik was terug bij 'af' maar nu zonder enige notie van richting of doel. Ik tastte in het duister.

Na verloop van tijd verscheen uit de donkerte eerst 'nederigheid'. Ik realiseerde dat ik geen superieur spiritueel wezen was beter dan enig ander. Toen dook er 'dankbaarheid' op, dankbaar voor de doodgewone dingen: een kop warme thee, een vriendelijk woord in de supermarkt. Daarna kwam de opluchting: het simpele zien en aanvaarden van dit moment 'Zoals-Het-Is'. Het was een nieuw openen maar nu op kleine, kalme en koele wijze naar alles om me heen. Alles was anders maar ik begreep er weinig van.

In Douglas Harding' boek 'The Hierarchy of Heaven and Earth', een meesterwerk gebaseerd op de vraag 'wie ben ik', herkende ik mijn reis. Hij beschrijft hoe het universum zoals ik het waarneem is als een gelaagde ui. Vanuit de leegte hier verschijnt mijn lichaam. Ik ben respectievelijk een vrouw, Amsterdamse, Nederlander, Europeaan. Ik ben een Aardling in ontmoeting met de buren van Mars. En de wereld stopt niet bij deze planeet want nergens is een grens te bekennen. Zo ben ik vervolgens de zon, het zonnestelsel, een ster en mijn sterrenstelsel tot zover als mijn blik kan reiken. Wat ik zie BEN ik en ik zoom in een oogwenk in en uit door mijzelf. Ik heb nooit anders gedaan; ik heb er alleen nooit bij stil gestaan.

Hoe relateert dit gegeven aan mijn eigen zoektocht? In mijn spirituele ijver en ambitie had ik me als bewustzijn verder en verder geopend, ver voorbij de huid van mijn lichaam. Ik had de ladder beklommen door mijn verticale gelaagdheid tot waar ik ster ben onder de sterren. Daar aan het firmament gelden andere wetten van tijd en afstand en het gevolg was een extatische piek ervaring van enorme expansie.

Maar, schrijft Harding, dit is niet het eindpunt van mijn reis. Lucifer vloog op naar de zon, verbrandde zijn vleugels en stortte neer. Na de piek komt de implosie: de terugkeer tot de Bron. Terug naar het Niets, naar de Leegte hier in de kern, waar geen euforie, beweging of vooruitgang is. Vergeleken met de top is dit een doodse en richtingloze woestijn.

Alleen vanuit de leegste Leegte kan de phoenix herrijzen, als bewustzijn van het Geheel. Alleen de Leegte kan het Geheel bevatten want Leegte sluit niets uit; het heeft immers geen voor of afkeur. Leegte ziet Alles-Wat-Is zoals het is: een zich voortdurend veranderend schouwspel boordevol kleur, geluid, sensaties, gevoelens en gedachten. Leegte omvat het gehele Alles en is daarmee vol-ledig. En volledigheid is vervulling.

Wie de Leegte scheidt van haar Vulling ontkent de tweezijdige realiteit. Yang Shan Hui Shi (zie boven) verkiest alleen de Leegte. Mirabai (zie beneden) weet: ik ben ook Alles wat in Leegte verschijnt. Ik ben dit lichaam, ik ben jou, ik ben alle dingen en het totaal. Daarmee is ze Vulling en Vervulling en leeft het simpelweg zo:

"Voor ik in slaap viel gisteravond lag ik wakker en vroeg me af:
Wat heb ik bereikt vandaag ~ rondslenterend met Zijn Naam op mijn lippen?
Dus nam ik iedereen in gedachten voor wie ik aardig was geweest
en dat was voor Alles wat ik had gezien.
Ik noem dat ~ een buitengewoon productieve dag!"

Karin M Visser, november 2015